Αγροτική οικονομία και κλιματικές αλλαγές

Print Friendly

IF

Σχεδόν το σύνολο των επιστημονικών μελετών αποδεικνύουν πως οι κλιματικές αλλαγές επηρεάζουν τη γεωργία. Εκτιμάται συγκεκριμένα ότι μικρές αυξήσεις της θερμοκρασίας του πλανήτη οδηγούν σε μείωση της σοδειάς και μπορούν να προκαλέσουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα των καλλιεργειών. Πρώιμη ανθοφορία, μεγαλύτερη περίοδος βλάστησης των αμπελιών και αλλαγές σε άλλους φυσικούς κύκλους των φυτών ακόμη και τροποποιήσεις στο ημερολόγιο των αγροτικών δραστηριοτήτων (π.χ. όργωμα και σπορά κ.λπ.) αποδεικνύουν πως η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη τις ζωές των αγροτών και την οικονομία στο πρωτογενή τομέα. Η πιο αντιληπτή και έκδηλη βεβαίως μορφή της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεων της στις αγροτικές καλλιέργειες αποτελεί η συχνότερη εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων όπως το χαλάζι, οι έντονες βροχοπτώσεις, η ξηρασία και ο παγετός, φαινόμενα τα οποία συχνά οδηγούν σε εκτεταμένες καταστροφές στις καλλιέργειες και την οικονομία του τόπου.

Σήμερα δεν υπάρχει σχεδόν καμία αμφιβολία ότι βασικός υπαίτιος των αλλαγών αυτών είναι ο άνθρωπος. Η κλιματική αλλαγή, απορία καταρχήν της αλόγιστης καύσης υδρογονανθράκων έχει οδηγήσει στην γεωμετρική αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων τις τελευταίες δεκαετίες. Οι εκτεταμένες καταστροφές στις καλλιέργειες από τα φαινόμενα αυτά έχουν οδηγήσει στη παγκόσμια μείωση της παραγωγής τροφίμων και η χώρα μας δεν εξαιρείται από αυτόν τον κανόνα. Η Ελλάδα παρά το εύκρατο και ήπιο κλίμα της, βιώνει και αυτή με τη σειρά της ολοένα και συχνότερα τις αλλαγές που υφίσταται το παγκόσμιο κλίμα με τους ανθρώπους που εξαρτώνται οικονομικά από τις καλλιέργειες και την αγροτική ζωή να πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα, ιδίως όμως εκείνοι που δυσκολεύονται να προσαρμοστούν οι ίδιοι και να προσαρμόσουν τις καλλιέργειες τους στα νέα δεδομένα. Μόνο φέτος είναι ενδεικτικές οι περιπτώσεις καταστροφών στο νομό μας από την έντονη χαλαζόπτωση σε πολλές περιοχές, σε όλη τη ζώνη της Νεμέας, στα χωριά του Δήμου Κορινθίων, Βέλου – Βόχας, Σικυωνίων και Ξυλοκάστρου. Πρόκειται για ζημιές που αφορούν σχεδόν το σύνολο των προϊόντων που καλλιεργούνται στη Κορινθία όπως αμπελοκαλλιέργειες και παραγωγή σταφίδας, ελιές, βερίκοκα, νεκταρίνια κτλ.
Οι καταστροφές στις καλλιέργειες όμως δεν έχουν μόνο τεράστιο οικονομικό αντίκτυπο στους αγρότες και στις οικογένειες τους. Έχουν και μεγάλες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία τους καθώς μια καταστροφή της σοδειάς ισοδυναμεί με χαμένους κόπους ενός ή περισσοτέρων ετών. Ταυτόχρονα, προκαλεί ανασφάλεια και απογοήτευση για το μέλλον, συναισθήματα που μόνο αρνητικά μπορεί να είναι για την υγεία. Ειδικά ως προς το τελευταίο, το σύνολο των πρόσφατων ακαδημαϊκών μελετών αποδεικνύουν πως οι θάνατοι από καρδιολογικά προβλήματα αποτελούν την πιο σοβαρή από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και δυστυχώς η τάση του φαινομένου είναι αυξητική.

Μία δοκιμασμένη και αρκετά αποδοτική λύση είναι η επέκταση της επιδότησης των μέσων ενεργητικής προστασίας (αντιχαλαζικά δίχτυα, αντιβρόχινες μεμβράνες και αντιπαγετικοί ανεμιστήρες). Άλλωστε, η αύξηση του αγροτικού κόστους παραγωγής σε συνδυασμό με τα όλο και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα και δεδομένης της υποχρεωτικής ασφάλισης στον ΕΛΓΑ, καθιστούν την παραπάνω πρόταση επιτακτική. Ωστόσο, η επέκταση της επιδότησης θα πρέπει να συνοδευτεί από έλεγχο των τιμών για τις συγκεκριμένες υποδομές ώστε η αύξηση της να μην οδηγήσει σε αύξηση των τιμών από την πλευρά των εμπόρων. Σημειώνεται πως σήμερα η επιδότηση των αντιχαλαζικών διχτύων ανέρχεται στο 60% του επιλέξιμου κόστους και αυξάνεται στο 75% για τις αναγνωρισμένες ομάδες παραγωγών.

Παράλληλα, το κανονιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσφέρει ένα πολύτιμο χρηματοδοτικό μέσο στο τομέα πρόληψης και αποζημίωσης από φυσικές καταστροφές. Στο νέο ΕΣΠΑ (2014-2020) θα πρέπει να μελετηθεί σοβαρά το ενδεχόμενο περαιτέρω χρηματοδότησης των μέσων πρόληψης και προστασίας της αγροτικής για την ανάληψη δράσεων ενίσχυσης για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και παραγωγικότητας του αγροδιατροφικού συστήματος και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Υπάρχουν πολλά τα οποία μπορούν και πρέπει να γίνουν για τη προστασία των καλλιεργειών και της περιουσίας των αγροτών. Όμως το μεγάλο στοίχημα για την παύση και αν είναι εφικτό για την αναστροφή της κλιματικής αλλαγής πρέπει να δοθεί από το σύνολο των κρατών. Όσον αφορά την χώρα μας, η στρατηγική «Ευρώπη 2020» σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να αποτελεί φάρο δράσης και πρωτοβουλιών. Η χώρα μας – όπως και κάθε κράτος μέλος – οφείλει να προβεί μέχρι το 2020 στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 20% (ή και 30%, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν) σε σχέση με το 1990. Οφείλει επίσης να εξασφαλίσει ότι το 20% της ενέργειας της προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές αλλά και να αυξήσει κατά 20% την ενεργειακή της απόδοση. Οδικός χάρτης λοιπόν υπάρχει. Αυτό που πρέπει είναι να τηρηθεί στο ακέραιο.